ปัญหาน้ำท่วมน้ำแล้งเป็นปัญหาหลักปัญหาหนึ่งของประเทศที่ทำให้เกิดความสูญเสียทางเศรษฐกิจและสังคมเป็นประจำทุกปี เพื่อเป็นการป้องกันและลดความสูญเสียที่อาจจะเกิดขึ้น จึงได้มีการพัฒนาระบบตรวจวัดปริมาณฝนและระดับน้ำ หรือระบบโทรมาตร เพื่อใช้เตือนภัยในช่วงวิกฤตและบริหารจัดการน้ำในช่วงปกติ ซึ่งระบบโทรมาตรที่ใช้อยู่แต่เดิมโดยทั่วไปมักมีขนาดใหญ่ ใช้งบประมาณสูง ทำให้ไม่สามารถติดตั้งครอบคลุมพื้นที่ตามต้องการ
     สถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำและการเกษตร (องค์การมหาชน) - สสนก. ได้พัฒนาระบบโทรมาตรเพื่อตรวจวัดข้อมูลระยะไกล ซึ่งมีขนาดเล็ก ราคาถูก และติดตั้งง่าย สำหรับปรับใช้แทนหรือเสริมการทำงานของสถานีโทรมาตรขนาดใหญ่ สามารถวัด ระดับน้ำ ปริมาณน้ำฝน อุณหภูมิ ความชื้น ความกดอากาศ ความเข้มแสง ความเร็วลม และเชื่อมโยงข้อมูลอัตโนมัติผ่านระบบ GPRS ของผู้ให้บริการโทรศัพท์เคลื่อนที่ รวมทั้งมีการแสดงผลข้อมูลในรูปของภูมิศาสตร์สารสนเทศบนเครือข่ายอินเทอร์เน็ต (Internet GIS) โดยได้มีความร่วมมือกับ กรมชลประทาน บริษัทแอดวานซ์ อินโฟร์ เซอร์วิส จำกัด (มหาชน) และจังหวัดนนทบุรี ดำเนินการติดตั้งอุปกรณ์ดังกล่าวในพื้นที่ต่างๆ ทั่วประเทศ มาตั้งแต่ปี 2547

ตัวอย่างการติดตั้งและใช้งานระบบโทรมาตร

     ติดตั้งระบบโทรมาตรขนาดเล็ก ส่งข้อมูลปริมาณฝนรายชั่วโมง ในพื้นที่จังหวัดระยอง เพื่อแก้ปัญหาภัยแล้งในปี 2548 จำนวน 14 สถานี สามารถส่งข้อมูลทันทีที่ติดตั้งเสร็จทำให้ทราบข้อมูลปริมาณฝนที่ตกในพื้นที่ได้อย่างรวดเร็ว และสนับสนุนการปฏิบัติการฝนหลวงแก้ภัยแล้ง

     โครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาปัตตานี กรมชลประทาน ติดตั้งระบบโทรมาตรขนาดเล็กวัดปริมาณฝนและระดับน้ำ สามารถนำข้อมูลจากระบบมาวิเคราะห์แล้วคาดการณ์น้ำท่วม จากเหตุการณ์จริงเมื่อวันที่ 18 ธันวาคม 2548 โครงการฯ ได้แจ้งเตือนภัย ราษฎรในพื้นที่จังหวัดปัตตานีสามารถเตรียมตัวป้องกันได้ทัน ช่วยลดความเสียหายในพื้นที่คิดเป็นมูลค่าได้หลายล้านบาท

     โครงการติดตั้งระบบโทรมาตรเคลื่อนที่ขนาดเล็กเพื่อเตือนภัยน้ำท่วมในพื้นที่จังหวัดนนทบุรี ได้ติดตั้งสถานีตรวจวัดปริมาณน้ำฝน 30 สถานี และมีระบบการรายงานแบบอัตโนมัติทางอินเทอร์เน็ต พร้อมทั้งมีระบบแจ้งเตือนกรณีที่มีปริมาณน้ำฝนเกินกว่าจำนวนที่กำหนดผ่านทาง SMS ไปยังผู้บริหาร ช่วยให้สามารถตัดสินใจบริหารจัดการน้ำได้ทันเหตุการณ์

                               ระบบแสดงผลข้อมูล

การพัฒนาอย่างต่อเนื่อง

     สสนก. ได้พัฒนารูปแบบการใช้งาน โดยนำเทคโนโลยีใหม่ๆ มาประยุกต์ใช้ เช่น การรับส่งข้อมูล 2 ทาง เพื่อควบคุมอุปกรณ์ปลายทางได้ การพัฒนาให้อุปกรณ์ประหยัดพลังงานโดยใช้แผงโซล่าร์เซลขนาดเล็ก  การเพิ่มประสิทธิภาพของชุดหัววัด การแปลงสัญญาณให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น และมีช่องต่อหัววัดมากขึ้น การพัฒนาอย่างต่อเนื่องจะช่วยให้ผู้ใช้งานได้รับข้อมูลที่รวดเร็ว สม่ำเสมอ เพื่อการบริหารและจัดการทรัพยากรน้ำของประเทศอย่างมีประสิทธิภาพ

     ปัจจุบันติดตั้งสถานีโทรมาตรตรวจวัดระดับน้ำและสภาพอากาศทั่วประเทศแล้ว จำนวน 699 สถานี และให้บริการข้อมูลจากระบบโทรมาตร ผ่านเว็บไซต์ www.thaiweather.net เพื่อให้เกิดการใช้งานอย่างกว้างขวางยิ่งขึ้น และยังได้พัฒนาระบบแจ้งเตือนภัยปริมาณน้ำฝน พายุ และน้ำในเขื่อน ผ่าน SMS ให้กับ กรมชลประทาน กรมทรัพยากรธรณี มูลนิธิราชประชานุเคราะห์ในพระบรมราชูปถัมภ์ และ จังหวัดนนทบุรี

                                                                             ระบบเตือนภัย

ชุดอุปกรณ์โทรมาตรขนาดเล็ก

แผนที่ประเทศไทยแสดงจุดติดตั้งโทรมาตร