กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีภาษาไทยEnglish

การบริหารความเสี่ยงน้ำท่วมน้ำแล้ง

พิมพ์ PDF

     การบริหารความเสี่ยงด้านทรัพยากรน้ำเป็นหนึ่งในงานที่ สถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำและการเกษตร (องค์การมหาชน) – สสนก. ให้ความสำคัญอย่างมากเนื่องจากเป็นกลไกการบริหารจัดการที่จะช่วยบรรเทาผลกระทบและความเสียหายจากภัยธรรมชาติ เช่น น้ำท่วม น้ำแล้ง และช่วยเสริมสร้างความมั่นคงด้านการผลิตอาหารของประเทศ สิ่งที่พบในประเทศไทยโดยการซ้อนทับกันแผนที่น้ำท่วม และแผนที่น้ำแล้ง  พบว่าพื้นที่หลายแห่งประสบทั้งภัยน้ำแล้งและภัยน้ำท่วมในพื้นที่เดียวกัน ปีเดียวกัน ซึ่งแต่เดิมการวิเคราะห์ความเสี่ยงน้ำทำเฉพาะวิธีการทางสถิติรายปีเท่านั้น ทาง สสนก. ได้พัฒนาการวิเคราะห์ความเสี่ยงมาเป็นสมดุลน้ำรายเดือนและทำในเชิงปริมาตร ทำให้ง่ายในการหาแนวทางแก้ไข ทั้งน้ำท่วมและน้ำแล้งไปพร้อมๆ กัน นอกจากนี้ ภูมิอากาศที่เปลี่ยนแปลงไปจากภาวะโลกร้อนเป็นอีกปัจจัยที่ทำให้ปัญหารุนแรงขึ้นเพราะทำให้ความแปรปรวนของปริมาณน้ำสูงขึ้น ตัวอย่างเช่น ที่จังหวัดระยองน้ำต้นทุนของนิคมอุตสาหกรรมส่วนใหญ่มาจากอ่างเก็บน้ำ 3 อ่าง ได้แก่ อ่างเก็บน้ำดอกกราย อ่างเก็บน้ำหนองปลาไหล และอ่างเก็บน้ำคลองใหญ่ แต่ปริมาณน้ำไหลลงอ่างเก็บน้ำทั้งสามมีความแปรปรวน สูงถึง 30-50%  

     การบริหารความเสี่ยงเริ่มด้วยการศึกษาวิเคราะห์ความเสี่ยงน้ำท่วมน้ำแล้ง โดยจัดลำดับความสำคัญของพื้นที่ตามความเสี่ยงจากภัยน้ำท่วมน้ำแล้ง ซึ่งได้จากการวิเคราะห์สาเหตุและความรุนแรงของภัยน้ำท่วมน้ำแล้งตามปัจจัยด้านต่างๆ จุดเด่นของงานวิจัยนี้คือการวิเคราะห์ความเสี่ยงด้วยการคำนวณสมดุลน้ำรายเดือนในทุกสถานการณ์น้ำ ทั้งปีน้ำมาก ปีน้ำปานกลาง และปีน้ำน้อย

     การปรับเปลี่ยนกระบวนการวิเคราะห์แบบรายปีเป็นการวิเคราะห์สมดุลน้ำแบบรายเดือน ทำให้เห็นค่าความแปรปรวนของสถานการณ์น้ำ และความเสี่ยงภัยน้ำท่วมน้ำแล้งที่เกิดขึ้นในแต่ละช่วงเดือนของปี ชัดเจน สามารถสะท้อนให้เห็นว่าบางพื้นที่มีปัญหาทั้งน้ำท่วมและน้ำแล้งในปีเดียวกัน จากผลการวิเคราะห์ความเสี่ยงน้ำท่วมน้ำแล้งของลุ่มน้ำนำร่องทำให้สามารถสร้างแผนที่ความเสี่ยงน้ำท่วมน้ำแล้งได้ (ภาพที่ 1 และ 2) ซึ่งอาจแบ่งรูปแบบได้ 3 รูปแบบ คือ 1) พื้นที่น้ำท่วมและน้ำแล้ง 2) พื้นที่น้ำท่วม และ 3) พื้นที่น้ำแล้ง  ความเสี่ยงที่วิเคราะห์ได้จะถูกนำไปใช้เพื่อกำหนดแนวนโยบายระดับพื้นที่ย่อย พร้อมทั้งกำหนดลำดับความสำคัญของพื้นที่ ในการคัดเลือกโครงการที่เหมาะสมสำหรับพื้นที่นั้นๆ ตามความรุนแรงของปัญหา (ภาพที่ 3)

 

 

 

ภาพที่ 3: ผลการจัดลำดับความสำคัญของพื้นที่ตามระดับความเสี่ยง
และการกำหนดมาตรการบรรเทาความเสี่ยง ตัวอย่างลุ่มน้ำชี

 

หน่วยงานรับผิดชอบ : สถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำและการเกษตร (องค์การมหาชน)
  เลขที่ 108 อาคารบางกอกไทยทาวเวอร์ ชั้น 8 ถนนรางน้ำ
  แขวงถนนพญาไท ราชเทวี กรุงเทพ 10400
  โทรศัพท์ 0-2642-7132
  โทรสาร  0-2642-7133
  เว็บไซต์ http://www.haii.or.th

 

 

 
หน่วยงานในสังกัดกระทรวง
สำนักงานรัฐมนตรี สำนักงานปลัดกระทรวง กรมวิทยาศาสตร์บริการ สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ สถาบันมาตรวิทยาแห่งชาติ สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ(องค์การมหาชน) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ องค์การพิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์แห่งชาติ สถาบันเทคโนโลยีนิวเคลียร์แห่งชาติ(องค์การมหาชน) สำนักงานคณะกรรมการนโยบายวิทยาศาสตร์เทคโนโลยีและนวัตกรรมแห่งชาติ สถาบันวิจัยแสงซินโครตรอน(องค์การมหาชน) สถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำและการเกษตร(องค์การมหาชน) สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ(องค์การมหาชน) สำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ ศูนย์ความเป็นเลิศด้านชีววิทยาศาสตร์(องค์การมหาชน)

กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (วท.)
เป็นหน่วยงานของรัฐที่จัดตั้งขึ้นเพื่อการพัฒนาวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม สร้างความสามารถในการแข่งขันของประเทศอย่างยั่งยืน ไม่ได้มีวัตถุประสงค์เพื่อแสวงหากำไร
หากท่านพบว่ามีข้อมูลใดๆ ที่ละเมิดทรัพย์สินทางปัญญาปรากฏอยู่ในเว็บไซต์ของกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
โปรดแจ้งให้ทราบเพื่อดำเนินการแก้ปัญหาดังกล่าวโดยเร็วที่สุดต่อไป